Technologia pod presją prawa

Rok 2026 będzie dla europejskiego transportu przełomowy – nie z powodu innowacji, lecz z powodu legislacji. Wchodzące w życie przepisy dotyczące systemu ETS II, rozszerzenie obowiązku raportowania emisji $CO_2$ oraz postępująca cyfryzacja dokumentacji transportowej (eFTI) sprawią, że utrzymanie rentowności stanie się większym wyzwaniem niż zdobywanie nowych zleceń. Z analiz Malcom Finance i dyskusji ekspertów podczas TransLogistica Poland 2025 wynika, że 2026 rok przyniesie rekordowy wzrost kosztów działalności i konieczność inwestycji w technologie, które pozwolą sprostać regulacjom.

Nastroje w branży już dziś potwierdzają, że firmy transportowe wchodzą w 2026 rok z dużą ostrożnością. Według danych GUS za grudzień 2025 r. wskaźnik ogólnego klimatu koniunktury w transporcie i gospodarce magazynowej wyniósł -3,6, co oznacza niewielkie pogorszenie miesiąc do miesiąca. Co istotne, dodatnia ocena bieżącej sytuacji (+2,0) idzie w parze z wyraźnie pesymistycznymi oczekiwaniami na kolejne miesiące – składowa prognostyczna spadła do -9,1, sygnalizując brak wiary w poprawę warunków prowadzenia działalności w 2026 roku. Tylko 9 proc. przedsiębiorstw TSL spodziewa się poprawy swojej sytuacji w pierwszych miesiącach 2026 roku, podczas gdy ponad jedna czwarta obawia się jej pogorszenia (dane MIK, grudzień 2025).

„Rok 2026 będzie dla całego rynku TSL w Europie testem dojrzałości. Regulacje, które wchodzą w życie, wymuszą na firmach pełną transparentność kosztów, emisji i wiarygodności finansowej. Przewoźnicy, którzy nie mają uporządkowanych danych, systemów i płynności, po prostu nie utrzymają konkurencyjności” – podkreśla Jaroslav Ton, CEO Malcom Finance. „To już nie jest era intuicji. To era precyzji, danych i natychmiastowej reakcji”.

1. ETS II i $CO_2$ – nowe obciążenia dla przewoźników

Od 2026 roku transport drogowy obejmie system ETS II (Emission Trading System). Przewoźnicy będą zobowiązani dokładnie monitorować zużycie paliwa i wyliczać emisje $CO_2$ dla każdej trasy oraz każdego zlecenia – według jednolitych, europejskich standardów. W praktyce oznacza to konieczność wdrożenia systemów, które potrafią zbierać i łączyć dane z telematyki, GPS i dokumentów przewozowych, a następnie przeliczać je na ślad węglowy zgodnie z normą ISO 14083.

Firmy będą musiały nie tylko raportować emisje klientom, ale też archiwizować dane i udostępniać je w razie kontroli. To zmiana systemowa – od prostego monitoringu tankowań do ciągłego, precyzyjnego nadzorowania emisji na poziomie pojedynczego przejazdu. Równocześnie wzrosną stawki myta, a sieć płatnych odcinków znów się rozszerzy. W połączeniu z rosnącymi kosztami leasingu, serwisu i paliwa, ETS II staje się jednym z najpoważniejszych wyzwań dla rentowności branży od dekady.

„Podwójna presja – kosztów $CO_2$ i opłat drogowych – podniesie wydatki operacyjne firm nawet o kilkanaście procent” – prognozuje Artur Kalisiak, dyrektor ds. projektów strategicznych w Transport i Logistyka Polska.

Ostrożność firm w podejmowaniu nowych inwestycji wynika z ograniczonej przestrzeni finansowej. W badaniu GUS z grudnia 2025 r. większość przedsiębiorstw TSL zadeklarowała, że decyzje operacyjne opiera na bieżących danych, a nie na oczekiwaniu poprawy koniunktury. Wdrożenia związane z ETS II i eFTI są postrzegane nie jako element rozwoju, lecz jako warunek utrzymania działalności.

2. Cyfryzacja cito – eFTI przyspieszy kontrole i wymusi porządek

Nowe regulacje unijne obejmą również elektroniczny obieg dokumentów (eFTI). Rozwiązanie to ma zastąpić papierowy system. Inspektorzy będą zobowiązani akceptować cyfrowe dokumenty, a firmy – generować, przechowywać i udostępniać je przez ustandaryzowane platformy. eFTI ma przyspieszyć kontrole i ułatwić współpracę, ale wymaga inwestycji w oprogramowanie i przeszkolenia pracowników.

„Cyfryzacja w transporcie nie jest już innowacją, ale koniecznością. Firmy będą musiały wdrożyć systemy, które umożliwią raportowanie emisji i kontrolę kosztów w czasie rzeczywistym” – tłumaczy Łukasz Płóciennik, właściciel Reborn Logistics. Dane MIK z grudnia 2025 pokazują jednak, że aż 68 proc. firm TSL nie realizowało żadnych inwestycji w ostatnich trzech miesiącach, co może oznaczać brak przygotowania na nadchodzące zmiany.

3. Dane jako tarcza ochronna – profesjonalizacja ryzyka

Przewoźnicy coraz częściej weryfikują kontrahentów przed podpisaniem zlecenia. W 2025 roku 66 proc. firm zrezygnowało z kontraktu z obawy o brak płatności, a 90 proc. polskich przewoźników traktuje negatywne opinie jako sygnał ostrzegawczy.

„Firmy zaczynają działać prewencyjnie – sprawdzają partnerów, zanim podpiszą kontrakt. Obserwujemy przejście od intuicji do analizy danych oraz od reakcji do prewencji” – podkreśla Marcin Wawrzkiewicz, Country Manager Malcom Finance w Polsce. Blisko 68 proc. firm z sektora TSL deklaruje, że decyzje dotyczące zatrudnienia opiera na bieżących danych, co świadczy o profesjonalizacji zarządzania ryzykiem.

4. Kryzys kadrowy 2026: Mniej kierowców, więcej wymagań

Niedobór kierowców ponownie staje się kluczowym wyzwaniem, skomplikowanym przez spadek liczby pracowników ze Wschodu. Dane GITD wskazują, że liczba aktywnych świadectw kierowcy dla obywateli Ukrainy spadła drastycznie (z 127 tys. w 2022 r. do mniej niż 50 tys. aktywnych w 2023 r.). Aż 60 proc. firm TSL wskazuje braki kadrowe jako główną barierę. Dodatkowo uproszczone przepisy o zatrudnianiu obywateli Ukrainy obowiązują tylko do marca 2026 r.

„Firmy będą konkurować o kierowców z uprawnieniami międzynarodowymi i kompetencjami do obsługi systemów ADAS oraz telematyki. Braki kadrowe podniosą koszty pracy” – zauważa Marcin Wawrzkiewicz.

5. Rok kosztów i decyzji strategicznych

Eksperci nie mają wątpliwości: 2026 będzie rokiem wzrostu kosztów i presji regulacyjnej. O sile firm nie zadecyduje liczba ciężarówek, lecz zdolność do łączenia finansów, danych i technologii.

„Przewoźnicy stoją przed wyborem: inwestować w technologie, by dostosować się do regulacji, albo tracić konkurencyjność. To nie kwestia tempa rozwoju, ale zdolności adaptacji” – podsumowuje Marcin Wawrzkiewicz.