Optymalizacja tras a koszty transportu – podejście Routimo do rosnących cen paliwa

Wzrost cen paliwa to jeden z najszybszych czynników, które bezpośrednio podnoszą koszty transportu. Jednak realne straty w logistyce nie wynikają wyłącznie z ceny litra paliwa, ale w dużej mierze ze sposobu planowania tras.

Zmienność cen paliwa pozostaje jednym z najbardziej nieprzewidywalnych elementów kosztów transportu. Problem nie zaczyna się jednak na stacji paliw, ale znacznie wcześniej – na poziomie globalnego rynku ropy. Wszelkie zakłócenia dostaw surowca szybko przekładają się na wzrost cen paliwa, a w konsekwencji na koszty operacyjne firm transportowych.

Dla przedsiębiorstw, które codziennie realizują dziesiątki lub setki tras, skutki tych zmian są odczuwalne natychmiast. W logistyce rośnie nie tylko cena litra paliwa, ale również koszt błędnych decyzji planistycznych. Zbyt długa trasa, nieoptymalna kolejność punktów, puste przebiegi czy nieudane próby dostaw prowadzą do zwiększonego zużycia paliwa i spadku efektywności floty. W praktyce oznacza to, że nawet przy stabilnych cenach paliwa nieefektywne planowanie tras może generować istotne, stałe nadwyżki kosztów.

Koszty transportu i paliwa – gdzie firmy tracą najwięcej?

Znaczenie transportu drogowego w Europie dobrze pokazują dane Eurostat. Transport drogowy odpowiada za 73,4% końcowego zużycia energii w transporcie w Unii Europejskiej. Oznacza to, że każda zmiana kosztu przejazdu bardzo szybko wpływa na cały łańcuch dostaw, dystrybucję i obsługę terenową.

Koszty transportu nie rosną jednak wyłącznie przez czynniki zewnętrzne. Duża część strat powstaje wewnątrz organizacji – na etapie planowania tras.

Ręczne układanie tras często nie uwzględnia wszystkich ograniczeń jednocześnie. Chodzi m.in. o:

• godziny dostaw (okna czasowe),
• kolejność punktów,
• pojemność i typ pojazdu,
• czas pracy kierowcy.

W efekcie pojazdy pokonują więcej kilometrów, pracują dłużej i generują wyższe koszty, niż byłoby to konieczne przy lepszym planowaniu.

Optymalizacja tras jako sposób na redukcję kosztów paliwa

Jednym z najskuteczniejszych sposobów ograniczania kosztów transportu jest wdrożenie systemu do optymalizacji tras. Takie rozwiązanie analizuje dane operacyjne – lokalizacje, harmonogramy, typy pojazdów oraz ograniczenia czasowe i na tej podstawie wyznacza najbardziej efektywny przebieg tras.

Skala problemu jest znacząca. W Unii Europejskiej aż 21,8% kilometrów w transporcie drogowym to tzw. puste przebiegi. Oznacza to, że więcej niż co piąty kilometr generuje koszt paliwa i eksploatacji bez przewożenia ładunku.

Dlatego optymalizacja nie powinna zaczynać się od analizy raportów kosztowych, lecz od planowania dnia pracy floty. Im więcej decyzji zostanie uporządkowanych przed wyjazdem pojazdu, tym większy potencjał realnych oszczędności.

Na czym polega skuteczne planowanie tras?

Optymalizacja tras to nie tylko wyznaczanie najkrótszej drogi między punktami. W praktyce liczy się jednoczesne uwzględnienie wielu czynników, takich jak:

• kolejność wizyt,
• okna czasowe,
• dostępność kierowców,
• typ i pojemność pojazdu,
• liczba punktów i priorytety zleceń,
• możliwość dynamicznych zmian w ciągu dnia.

Dopiero połączenie tych elementów pozwala stworzyć trasę, która jest rzeczywiście optymalna kosztowo i operacyjnie.

Jak Routimo pomaga obniżyć koszty transportu?

W podejściu Routimo planowanie tras odbywa się automatycznie na podstawie danych operacyjnych. System analizuje informacje o zleceniach, pojazdach oraz ograniczeniach czasowych, a następnie układa optymalne trasy bez konieczności ręcznego planowania.

Takie podejście pozwala firmom:

• skracać długość tras,
• lepiej dopasowywać pojazdy do zleceń,
• ograniczać liczbę zbędnych kilometrów,
• zmniejszać zużycie paliwa,
• redukować nadgodziny kierowców i koordynatorów.

W efekcie możliwe jest osiągnięcie nawet do 20% oszczędności kosztów floty.

Case study: realne efekty optymalizacji tras

Skuteczność optymalizacji tras potwierdzają również badania. W artykule naukowym dotyczącym zbiórki odpadów komunalnych, przygotowanym z wykorzystaniem oprogramowania optymalizacyjnego, udało się:

• skrócić długość trasy o blisko 32%,
• zmniejszyć czas pracy o 9%.

To pokazuje, że nawet w uporządkowanych procesach logistycznych istnieje znaczący potencjał optymalizacyjny, który bez wsparcia technologii pozostaje niewykorzystany.

Puste przebiegi i błędy planistyczne – ukryte źródła kosztów

Puste przebiegi często nie są widoczne w skali jednego dnia. Jednak w ujęciu tygodniowym lub miesięcznym prowadzą do stałego wzrostu liczby przejechanych kilometrów i kosztów paliwa.

Podobnie działa nieprawidłowy przydział pojazdów. Wysyłanie zbyt dużych aut do niewielkiej liczby punktów lub rozproszenie dostaw pomiędzy kilka pojazdów powoduje wzrost spalania i liczby kursów.

Dlatego nowoczesne systemy planowania tras – takie jak Routimo – uwzględniają między innymi:

• pojemność i ładowność pojazdów,
• dostępność floty,
• priorytety i kolejność punktów
• adresy startowe i zajezdnie
• równoważenie czasu pracy
• cel optymalizacji

Pozwala to ograniczyć sytuacje, w których pojazdy są niewykorzystane lub wykonują nieefektywne przejazdy.

Rosnące ceny paliwa a logistyka – jak odzyskać kontrolę nad kosztami?

Firmy logistyczne nie mają wpływu na ceny ropy i paliw. Mają jednak realny wpływ na sposób planowania transportu, wykorzystanie floty oraz liczbę pustych kilometrów.

Podejście Routimo polega na uporządkowaniu decyzji planistycznych, które wcześniej były rozproszone między arkuszami, telefonami i doświadczeniem pracowników. System analizuje dane i automatycznie układa optymalne trasy, ograniczając zbędne przejazdy i poprawiając efektywność operacyjną.

To właśnie na etapie planowania zaczyna się realna kontrola kosztów transportu – i to tutaj firmy mogą najskuteczniej przeciwdziałać skutkom rosnących cen paliwa.

Sprawdź potencjał oszczędności w swojej flocie

Firmy, które chcą sprawdzić, ile mogą zaoszczędzić dzięki optymalizacji tras, mogą skorzystać z bezpłatnej konsultacji z ekspertem Routimo.

Źródła:

• Eurostat, 2025, Final energy consumption in transport – detailed statistics 

• Eurostat, 2024, Key figures on european transport 2024 edition

• Institute of Logistics, Faculty of Security, Logistics and Management, Military University of Technology in Warsaw, 2023, Optimizing Municipal Waste Collection: a Case Study of a City in Poland