Inspektorzy ochrony przeciwpożarowej

Inspektorzy ochrony przeciwpożarowej

Magazynowanie produktów niebezpiecznych wymaga nie tylko odpowiedniego przygotowania magazynów, lecz również wielu działań, które składają się na szeroko pojętą prewencję. Nie sztuką jest gasić pożar, lecz nie doprowadzić do jego powstania.Zmiany w prawie obejmujące określenie

Zmiany w prawie obejmujące określenie obowiązków w zakresie pracowników zobowiązanych do troszczenia się o bezpieczeństwo pożarowe (Kodeks Pracy) wprowadziły wiele zamieszania. Mam tu na myśli praktykę związaną z nowelizacją Kodeksu Pracy, z 7 maja 2009 r. (Dz.U. nr 115, poz. 958), która weszła w życie 5 sierpnia ubiegłego roku.

Powszechnie uważa się, że wystarczające jest wskazanie przez pracodawcę – pracownika, który ukończy zwykłe szkolenie BHP, w którym poruszona zostanie tematyka prewencji pożarowej.

Prawo o ochronie przeciwpożarowej

Ustawa o ochronie przeciwpożarowej, w artykule 4.1.nakłada na właściciela budynku, obiektu budowlanego i terenu – siedem obowiązków. Są oni zobowiązani do:

przestrzegania przeciwpożarowych wymagań techniczno-budowlanych, instalacyjnych i technologicznych; wyposażenia budynku, obiektu budowlanego lub terenu w określone urządzenia przeciwpożarowe i gaśnice; zapewnia konserwacji oraz naprawy urządzeń przeciwpożarowych i gaśnic, w sposób gwarantujący ich sprawne i niezawodne funkcjonowanie; zapewnia osobom przebywającym w budynku, obiekcie budowlanym lub na terenie, bezpieczeństwa i możliwość ewakuacji; przygotowania budynku, obiektu budowlanego lub terenu do prowadzenia akcji ratowniczej; zapoznania pracowników z przepisami przeciwpożarowymi; ustalenia sposobu postępowania na wypadek powstania pożaru, klęski żywiołowej lub innego miejscowego zagrożenia.

Kolejny ustęp przytoczonego powyżej artykułu 4. wyjaśnia sytuację, w której „faktycznie władającym” budynkiem, obiektem budowlanym lub terenem, nie jest właściciel: „Odpowiedzialność za realizację obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej, o których mowa w ust. 1, stosownie do obowiązków i zadań powierzonych w odniesieniu do budynku, obiektu budowlanego lub terenu, przejmuje – w całości lub w części – ich zarządca lub użytkownik, na podstawie zawartej umowy cywilnoprawnej, ustanawiającej zarząd lub użytkowanie. W przypadku, gdy umowa taka nie została zawarta, odpowiedzialność za realizację obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej spoczywa na faktycznie władającym budynkiem, obiektem budowlanym lub terenem”.

I dotykamy tutaj problemu, który swoje apogeum miał w styczniu 2009 roku, gdy w życie weszła kolejna nowelizacja Kodeksu Pracy, definiująca, kto może wykonywać powyższe siedem czynności z zakresu ochrony przeciwpożarowej. Zapis artykułu 4.2. Ustawy o ochronie przeciwpożarowej wydaje się jednoznaczny: „czynności z zakresu ochrony przeciwpożarowej mogą wykonywać osoby posiadające odpowiednie kwalifikacje”. Jakie to są kwalifikacje? – wyjaśniają kolejne zapisy. Ustęp 2a. „Osoby wykonujące czynności z zakresu ochrony przeciwpożarowej, polegające na zapobieganiu powstawaniu i rozprzestrzenianiu się pożaru, niezatrudnione w jednostkach ochrony przeciwpożarowej, o których mowa w art. 15 pkt. 1a–5 i 8, powinny posiadać wykształcenie wyższe i ukończone szkolenie specjalistów ochrony przeciwpożarowej albo mieć wykształcenie wyższe na kierunku inżynieria bezpieczeństwa pożarowego lub tytuł zawodowy inżyniera pożarnictwa lub uzyskać uznanie kwalifikacji do wykonywania zawodu inżyniera pożarnictwa w toku postępowania o uznanie nabytych – w państwach członkowskich Unii Europejskiej, w państwach członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA), stronach umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub w Konfederacji Szwajcarskiej-kwalifikacji do wykonywania zawodu regulowanego – inżyniera pożarnictwa. Ustęp 2b. „Osoby wymienione w ust. 2a, wykonujące czynności wyłącznie w zakresie wynikającym z ust. 1, powinny posiadać, co najmniej wykształcenie średnie i ukończone szkolenie inspektorów ochrony przeciwpożarowej lub mieć tytuł zawodowy technika pożarnictwa lub uzyskać uznanie kwalifikacji do wykonywania zawodu technika pożarnictwa w toku postępowania o uznanie nabytych w państwach członkowskich Unii Europejskiej, w państwach członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) – stronach umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub w Konfederacji Szwajcarskiej kwalifikacji do wykonywania zawodu regulowanego – technika pożarnictwa”.

Szkolenie specjalistów

O tym, gdzie i na jakich zasadach takie kwalifikacje można uzyskać, jasno mówi Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z 2005 roku: „specjalistów ochrony przeciwpożarowej szkoli Szkoła Główna Służby Pożarniczej, a inspektorów ochrony przeciwpożarowej szkolą pozostałe szkoły Państwowej Straży Pożarnej i ośrodki szkolenia w komendach wojewódzkich PSP.

Wspomniana wcześniej Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks Pracy (t. j. Dz. U. z 1998 r. nr 21 poz. 94 z późn. zm.) w dziale X nakłada na pracodawcę obowiązki dotyczące między innymi: przekazywania personelowi informacji o pracownikach wyznaczonych do wykonywania działań w zakresie zwalczania pożarów i ewakuacji pracowników, czyli imię i nazwisko tej osoby, miejsce wykonywania pracy, numer telefonu służbowego lub innego środka komunikacji elektronicznej; wyznaczenia pracowników do wykonywania działań w zakresie zwalczania pożarów i ewakuacji pracowników.

Jednocześnie Kodeks Pracy stwierdza, że działania powyższe powinny być dostosowane do rodzaju i zakresu prowadzonej działalności, liczby zatrudnionych pracowników i innych osób przebywających na terenie zakładu pracy oraz rodzaju i poziomu występujących zagrożeń. Liczba wyznaczonych pracowników, ich szkolenie oraz wyposażenie powinny uwzględniać rodzaj i poziom występujących zagrożeń. A w przypadku zatrudniania przez pracodawcę wyłącznie pracowników młodocianych lub niepełnosprawnych – działania, powyższe może wykonywać sam pracodawca. Reasumując: przeprowadzenie analizy zagrożeń i zastosowanie skutecznych i adekwatnych do tych zagrożeń środków zapobiegawczych w postaci ustalenia wystarczającej ilości pracowników kompetentnych w zakresie między innymi zwalczania pożarów i ewakuacji pracowników spoczywa na pracodawcy.

Zastanawiający jest fakt braku wyjaśnienia zakresu obowiązków i kompetencji oraz sposobu szkolenia tychże pracowników. Czy wystarczające jest szkolenie okresowe BHP, czy pracownicy ci powinni przejść jakieś dodatkowe szkolenia? Wreszcie, czy do zwalczania pożarów wystarczy gaśnica, hydrant, a może jakiś dodatkowy sprzęt? Czy pracownicy ci powinni być w jakiś sposób chronieni przed niebezpiecznymi warunkami panującymi w pożarze? Czy pracodawca może na pracownika nałożyć obowiązki wykraczające poza te zapisane w artykule 9. Ustawy o ochronie przeciwpożarowej:, „Kto zauważy pożar, klęskę żywiołową lub inne miejscowe zagrożenie, jest obowiązany niezwłocznie zawiadomić osoby znajdujące się w strefie zagrożenia oraz: centrum powiadamiania ratunkowego lub jednostkę ochrony przeciwpożarowej albo policję, wójta, sołtysa”. Bo przecież to pracodawca ma – wynikający z Kodeksu Pracy – obowiązek zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy oraz prowadzenia systematycznych szkoleń pracowników w zakresie BHP.

Kodeks Pracy a ustawa ppoż.

Pewną podpowiedź w tej kwestii dostarcza artykuł 16a. cytowanej już Ustawy o ochronie przeciwpożarowej, który mówi: „Jednostki ochrony przeciwpożarowej […] tworzy się, jako jednostki umundurowane i wyposażone w specjalistyczny sprzęt, przeznaczone do walki z pożarami, klęskami żywiołowymi lub innymi zagrożeniami”. Wypada w tym miejscu postawić pytanie: jaka jest różnica pomiędzy „zwalczaniem pożarów” w Kodeksie Pracy, a „walką z pożarami” w Ustawy o ochronie przeciwpożarowej? Pozostawiam to pytanie bez odpowiedzi.

Na zakończenie proponuję czytelnikom wykonanie małego doświadczenia i wpisanie w wyszukiwarkę internetową frazy: „inspektor ochrony przeciwpożarowej”. Wśród wielu informacji znaleźć można i takie: „nie będzie inspektorów ochrony przeciwpożarowej”, „szkolenie inspektorów ochrony przeciwpożarowej prowadzi firma xyz”, „inspektor ochrony przeciwpożarowej niepotrzebny”. W tym miejscu warto zadać kolejne pytanie: jak te wyniki mają się do obowiązującego w Polsce prawa?

Fot. Fotolia

 

Poleć ten artykuł:

Polecamy